ALBLASSERDAM – De proef met de fijnstofzuiger bij de Noordtunnel bij Alblasserdam wordt gestopt èn er komt geen uitbreiding van het aantal fijnstofzuigers bij de tunnel. “Uit de doorrekening van de resultaten blijkt dat fijnstofreiniging bij de Noordtunnel geen effect heeft op de langdurig gemiddelde luchtkwaliteit,” zo laat de gemeente Alblasserdam in een persbericht weten. Fijnstofzuigerleverancier ENS stelde drie jaar geleden nog dat met een investering van vijf miljoen euro in een aantal fijnstofzuigers de luchtkwaliteit in Alblasserdam ‘enorm verbeterd’ kon worden. Die stelling blijkt nu onjuist te zijn. Volgens de gemeente Alblasserdam is het effect namelijk ‘verwaarloosbaar’, omdat de schone lucht zich weer snel vermengd met de minder schone lucht.

Bewustwording
Bij de start in 2016 en later in 2018 vertelde het bedrijf ENS Technology via Alblasserdamsnieuws.nl, dat Alblasserdam niet moest rekenen op zuiverdere lucht. “In de omvang zoals het er nu staat, heeft het voor de inwoners van Alblasserdam géén effect. De techniek die er nu staat, is veel meer bedoeld als een bewustwordingsproject,” aldus ENS twee jaar geleden. Wel waren er ideeën om het project veel verder uit te breiden en daarmee alle lucht uit de Noordtunnel te gaan zuiveren. ENS beweerde: “Met een investering van vijf miljoen euro in een aantal ‘fijnstofzuigers’ bij de Noordtunnel bij Alblasserdam kan de luchtkwaliteit in Alblasserdam enorm verbeteren.”

Effect verdwenen
In de directe omgeving van de tunnel was er volgens de gemeente wel een effect merkbaar. “Maar rond de dichtstbijzijnde woningen op 100 meter van de tunnel is het effect grotendeels verdwenen. Daarom wordt niet verder geïnvesteerd in luchtreiniging in de Noordtunnel,” meldt de gemeente Alblasserdam.

‘Uitbreiding heeft geen zin’
In de afgelopen periode is er ook gekeken naar wat er zou gebeuren als de afzuigcapaciteit fors uitgebreid zou worden en alle lucht uit de tunnel gezuiverd zou worden. Gekeken is of een opschaling van de reiniging zou leiden tot verbetering van de luchtkwaliteit in Alblasserdam. Dat blijkt niet zo te zijn. De gemeente Alblasserdam: “Omdat de schone lucht zich al snel weer mengt met minder schone lucht buiten de tunnel blijkt het effect bij de dichtstbijzijnde woningen in Alblasserdam verwaarloosbaar. De techniek zelf werkt prima. De verontreinigde lucht uit de tunnel was dankzij de stofzuiger 70 tot 90 procent schoner.”

Experimenteren om vooruit te komen
De proef met de fijnstofzuiger is de inzet van een gelegenheidssamenwerking tussen gemeente Alblasserdam, provincie Zuid-Holland en Rijkswaterstaat. Bij deze proef vinden zij elkaar in het gezamenlijk belang van schone lucht. Daarom zoeken zij naar innovatieve oplossingen om de luchtkwaliteit te verbeteren en zo te werken aan een gezonde en veilige leefomgeving. ,,Slechte luchtkwaliteit is een probleem waarmee we allemaal te maken hebben. Er is nog niet genoeg kennis om dit probleem op te lossen”, zegt gedeputeerde Adri Bom-Lemstra (Gezond en Veilig). “Daarom hebben we hier samen de handschoen opgepakt. Door te experimenteren ontdekken we wat werkt en wat niet. Zo komen we allemaal vooruit.”

Luchtkwaliteit en effect op gezondheid
De gemeente Alblasserdam schrijft verder:”Bij het bepalen van de effecten op gezondheid wordt gekeken naar de langdurig gemiddelde luchtkwaliteit. Voortdurende belasting van de longen met licht verontreinigde lucht leidt op termijn tot veel meer gezondheidsschade en eerder overlijden dan kortere pieken van hoge verontreiniging.Uit de doorrekening van de resultaten blijkt dat fijnstofreiniging bij de Noordtunnel geen effect heeft op de langdurig gemiddelde luchtkwaliteit. Wel zijn er positieve effecten te zien op kortdurende verhoogde concentraties aan fijnstof. Het verlagen van deze pieken met luchtverontreiniging kan leiden tot minder acute klachten en ziekenhuisopnames.”

‘De moeite waard’
,,Jammer dat het voor Alblasserdam niet het gewenste effect heeft, maar het was de moeite van het onderzoeken waard”, zegt Arjan Kraijo, verantwoordelijk wethouder van Alblasserdam. ,,We weten nu beter wat we van een fijnstofzuiger kunnen verwachten en hopen dat deze techniek op andere locaties van pas kan komen.”

Samen sterk voor schone lucht
Voor de gemeente Alblasserdam is het verbeteren van de luchtkwaliteit een belangrijk thema. Gesteund door de provincie Zuid-Holland is het gemeentelijk actieprogramma luchtkwaliteit ‘Samen sterk voor schone lucht’ gelanceerd. In januari tekende Alblasserdam samen met negen provincies en 35 gemeenten het landelijke Schone Lucht Akkoord met minister Van Veldhoven van Milieu en Wonen. Concreet gaat het Schone Lucht Akkoord om een vermindering van de uitstoot van fijnstof en stikstofdioxiden door wegverkeer, mobiele werktuigen, landbouw, scheepvaart, industrie en huishoudens.

Wat er nu met de aangeschafte luchtreiniger gaat gebeuren, is nog niet duidelijk. De gemeente stelt: “De gemeente is op zoek naar een nieuwe toepassing.”

In 2016 werd voor 100.000 euro een container met daarin een zuiveringsinstallatie geplaatst op De Helling in Alblasserdam. De installatie stond in een zeecontainer en bestond uit drie ventilatoren die 9000 kuub lucht per uur opzogen en uitbliezen. Tijdens dit proces werd fijnstof door elektrisch geladen en omgevormd tot grover stof dat afgevangen kon worden. Enkele maanden na de plaatsing van de fijnstofzuiger bleek dat de stekker nog niet was aangesloten. Marko Stout van D66 Alblasserdam noemde het in 2017 een  ‘grote blamage’ dat het nieuwe luchtfilter nog steeds niet werkte. “We hebben twee weken geleden de officiële inwerkingstelling gehad door Tweede Kamerlid Stientje van Veldhoven en wat blijkt: dat ding werkt nog niet. Ik vind dat eigenlijk een grote blamage. Ik vind niet dat dat kan,” aldus Stout  in maart 2017.

In dezelfde maand werd de fijnstofzuiger plotseling weggehaald. De container zou in de weg staan voor werkzaamheden aan blusleidingen van de tunnel en werd daarom neergezet op het Rijkswaterstaatterrein aan de Crezeepolder in Hendrik-Ido-Ambacht. Dit tot grote verbazing van wethouder Arjan Kraijo die hier niet over was ingelicht. Een week later kwam de fijnstofzuiger weer terug en er werden excuses aangeboden door Rijkswaterstaat. Het apparaat kwam echter niet op de oude plek bij De Helling te staan, werd werd even verderop in de berm / bosjes bij het transformatorhuisje langs De Helling neergezet. Eind 2018 werd de container opnieuw versleept naar de Noordtunnel. Met de nieuwe verplaatsing en het uitvoeren van proefmetingen was een bedrag van €37.000 gemoeid.